Ngày 13/10, tại AFC Champions League Elite, nhà vô địch Super League Trung Quốc Thượng Hải Hải Cảng tiếp đón đội bóng mạnh của K League là Daejeon Hana Citizen trên sân nhà. Trong hai trận đấu khó gần nhất, hỏa lực tấn công của Hải Cảng gần như bùng nổ: đè bẹp Ratchaburi của Thái Lan 6-4, ngay sau đó hạ Chiết Giang FC 4-2. HLV trưởng Muscat có thái độ rất rõ ràng: toàn đội sẽ tiếp tục giương cao ngọn cờ tấn công. Nếu không có gì bất ngờ, người hâm mộ Hải Cảng sẽ lại được chứng kiến một trận "ăn miếng trả miếng" rộng mở với nhiều bàn thắng.
Quyết đoán thay đổi đội hình, Hải Cảng đặt cược vào sơ đồ 3-4-3 tấn công
Ai tinh ý cũng có thể nhận ra, Muscat đã xác định sơ đồ 3-4-3 đầy tính tấn công là khung chiến thuật cốt lõi của đội. Tại buổi họp báo trước trận, phát biểu của ông về bản chất là đặt ra triết lý nền tảng cho sơ đồ hoàn toàn mới này: "Thực ra từ khi tôi đến đội, điều này đã rất rõ ràng: phải có dấu ấn bản sắc của riêng mình, và liên tục thể hiện điều đó trong các trận đấu. Tôi tin rằng cả đội bóng lẫn người hâm mộ đều rất tận hưởng quá trình này. Chỉ có kiên trì lối chơi như vậy, chúng tôi mới giành được nhiều chiến thắng và thành công hơn."
Poster chính thức trước trận được đội Hải Cảng công bố cho trận đấu này.
Chiến thắng đậm 3-0 trên sân khách trước Sơn Đông Thái Sơn tại Cúp FA Trung Quốc ngày 1/9 được xem là bước ngoặt chiến thuật của Muscat trong mùa giải này. Ở lượt đi Super League Trung Quốc, vấn đề đăng ký ngoại binh đã tạo ra lỗ hổng mang tính cấu trúc ở tuyến giữa, Mellendo không thể ra sân, và Hải Cảng hoàn toàn mất cân bằng giữa công và thủ. Việc thiếu khả năng kiểm soát tuyến giữa kéo theo hàng loạt chấn thương nặng của nhiều cầu thủ nội lẫn ngoại như Gabriel. Trong tình cảnh thiếu người, Muscat chỉ có thể lùi về sơ đồ 4-2-3-1, thậm chí thử nghiệm 5-4-1 với năm hậu vệ, chỉ cầu giữ được điểm. Trận thua 0-1 trên sân khách trước Thân Hoa ở trận derby Thượng Hải không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả tất yếu khi nhân sự bị sắp xếp sai chỗ và chiến thuật bị hạn chế.
Sang lượt về, Mellendo trở lại, hàng công Hải Cảng có phần khởi sắc, nhưng trong hệ thống 4-2-3-1, điểm yếu của Mellendo ở vị trí tiền vệ công bị phóng đại tối đa: thể hình mỏng manh, thua thiệt trong tranh chấp, rất khó đứng vững trước vòng cấm nơi đối thủ phòng ngự dày đặc. Đội bóng có thể thắng, nhưng mãi không thể tạo ra bước thay đổi về chất trong lối chơi. Mãi đến trận làm khách trước Thái Sơn ở Cúp FA, sự chuyển đổi sang 3-4-3 mới tạo ra đòn quyết định. Mellendo và Vitor đá cặp ở hai vị trí số 8, bộ đôi hạt nhân tuyến giữa được kích hoạt hoàn toàn. Ba trung vệ khống chế hai tiền đạo ngoại binh của đối thủ, tuyến giữa liên tục chiếm ưu thế quân số; hai wing-back dâng cao hết cỡ, khi tấn công trực tiếp biến thành 3-2-5, nhóm năm người tấn công khuấy đảo hàng thủ Thái Sơn tan tác, đối thủ chậm nhịp suốt trận và bị động ở mọi nơi.
HLV trưởng Muscat của Hải Cảng và cầu thủ Vũ Lỗi dự họp báo trước trận.
Chiến thắng đậm này củng cố quyết tâm đặt cược vào 3-4-3 của ban huấn luyện. Sau đó, trận hòa trên sân nhà trước đội hai Quốc An do đối thủ phòng ngự chặt chẽ chỉ phơi bày hiệu quả dứt điểm chưa đủ của trung phong, còn thế trận chủ động luôn nằm trong tay Hải Cảng. Tiếp đó, sơ đồ 3-4-3 đầy sức căng này liên tiếp trình diễn những màn mưa bàn thắng: thắng Ratchaburi 6-4 trên sân khách tại AFC Champions League, đánh bại Chiết Giang 4-2 trên sân khách tại Super League Trung Quốc. Lần này tái chiến AFC Champions League trên sân nhà, đối đầu Daejeon Hana Citizen, á quân K League mùa trước, Muscat không hề có ý nghĩ bảo thủ, từ chối co cụm phòng ngự, kiên quyết theo đuổi tấn công đến cùng.
Điểm yếu chí mạng: hàng thủ gần như sụp đổ trong 20 phút cuối trận
3-4-3 là lưỡi dao sắc bén của lối bóng đá tấn công Hải Cảng: ba trung vệ bọc lót, Mellendo và Vitor kết nối tuyến giữa, hai wing-back dâng cao hết mức để kéo giãn chiều rộng, bộ ba tấn công liên tục xuyên phá vòng cấm. Khi tấn công chuyển sang 3-4-3 thậm chí 3-2-5, khi mất bóng lập tức lùi về đội hình 5-4-1. Sơ đồ biến hóa này giúp các tầng tấn công của Hải Cảng được tối đa hóa, Mpemba, Vũ Lỗi và Leonardo thay nhau tạo ra sát cơ, và hai trận mưa bàn thắng chính là minh chứng rõ nhất.
Sơ đồ công thủ hoàn toàn mới, cấu hình tiền vệ phòng ngự hoàn toàn mới, mang lại tỷ số đậm 6-4 ở trận AFC Champions League đầu tiên.
Nhưng hệ thống này mang trong mình tử huyệt. Khi hai wing-back dâng cao ồ ạt, khoảng trống giữa biên và trung lộ cũng như phía sau lưng để lại những vùng trống rộng lớn. Một khi tuyến đánh chặn ở giữa bị xuyên thủng, áp lực bọc lót theo chiều ngang của ba trung vệ lập tức lên đến đỉnh điểm. 20 phút cuối trận chính là khung giờ nguy hiểm của hàng thủ Hải Cảng: thể lực toàn đội cạn kiệt nhưng vẫn duy trì pressing tầm cao, đội hình dâng quá cao rất dễ mất vị trí tổng thể, chỉ cần một đường chọc khe phản công là đối thủ dễ dàng tạo ra tình huống đối mặt. Ở trận thắng Ratchaburi 6-4, Hải Cảng từng dẫn trước cách biệt 5-2, nhưng chính vì thể lực sa sút cuối trận và lực lượng dự bị không đủ mạnh, suýt nữa đã bị đối thủ lội ngược dòng kinh điển. Trong trận thắng Chiết Giang FC 4-2, đối thủ bất lực trong tấn công trận địa nhưng chỉ dựa vào phản công vẫn hai lần chọc thủng lưới, đó đã là hồi chuông cảnh báo.
Dù hiểm họa nơi hàng thủ nhìn thấy bằng mắt thường, Muscat vẫn không chịu thỏa hiệp. Ông nói: "Ở trận AFC Champions League đầu tiên, chúng tôi đã chơi rất tốt và có khởi đầu mạnh mẽ. Xét thấy đội bóng hiện đang ở trạng thái khá tốt, hy vọng ngày mai có thể duy trì phong độ. Chúng tôi rất kỳ vọng vào AFC Champions League năm nay, hy vọng ngày mai sẽ cống hiến một trận đấu hay." Muscat từ chối thay đổi phong cách vốn có vì đối thủ: "Nếu lối chơi của một đội bóng liên tục thay đổi thì rất khó định nghĩa đội đó có dấu ấn hay bản sắc như vậy. Chúng tôi biết các đối thủ ở AFC Champions League có thể mạnh hơn, họ đến từ các giải đấu ở những quốc gia khác nhau, và những trận đấu này thường diễn ra giữa tuần, điều đó cũng làm tăng độ phức tạp để chúng tôi thể hiện lối chơi của mình, nhưng chúng tôi sẽ kiên trì phong cách chiến thuật của mình."
Ở vòng đấu Super League Trung Quốc trước, Hải Cảng cũng thắng với tỷ số đậm 4-2.
HLV trưởng Hwang Sun-hong của Daejeon Hana Citizen phát biểu trước trận: "Trận đấu này không thể đảm bảo chiến thắng, nhưng chúng tôi phải nỗ lực hơn nữa, đây không phải là một cuộc đọ sức dễ dàng." Lối chơi của Daejeon thực dụng và mạnh mẽ, giỏi chuyển đổi trạng thái nhanh và đột phá biên, chất lượng phản công cao hơn Ratchaburi rất nhiều. Lối bóng đá thực dụng dựa trên phản công này lại có thể nhắm đúng điểm yếu của lối chơi tầm cao của Hải Cảng, ở một mức độ nào đó khắc chế lối bóng đá tấn công đầy lý tưởng của Muscat.
Sơ đồ 3-4-3 này của Hải Cảng có thể tạo ra những bữa tiệc bàn thắng mãn nhãn, nhưng cái giá phải trả là rất dễ rơi vào thế đôi công. Muốn giành chiến thắng trong trận đấu then chốt trên sân nhà để chiếm lợi thế trong cuộc đua giành vé đi tiếp từ vòng bảng, Hải Cảng không thể chỉ trông chờ vào sự bùng nổ của hàng công, không thể chỉ chơi thứ bóng đá kiểu con bạc "ghi nhiều hơn đối thủ một bàn". Cảnh tượng hú vía khi dẫn 5-2 rồi bị gỡ thành 5-4 vẫn còn ngay trước mắt: mất tập trung sau khi dẫn trước đậm, thể lực tụt dốc không phanh trong hiệp hai, đều là những lỗ hổng chí mạng mà đối thủ có thể tận dụng.
Hải Cảng chuẩn bị trước trận.
Muscat kiên định với lối bóng đá tấn công, nhưng thắng thua trận này hoàn toàn không nằm ở số bàn thắng, mà ở khả năng phòng ngự hạn chế sai sót. Có thể chặn đứng những pha phản công nhanh của đối thủ, giữ vững các tình huống cố định, tránh lần nữa rơi vào thế đôi công điên cuồng hay không, sẽ trực tiếp quyết định thành bại của Hải Cảng ở trận AFC Champions League này.