Những trận derby trong bóng đá có sức hấp dẫn mà không môn thể thao nào khác sánh được. Dù là trận derby lớn nhất Vương quốc Anh hay một cuộc đối đầu ít được chú ý hơn, chính những mối kình địch đã góp phần tạo nên bản sắc của bóng đá và là yếu tố quan trọng làm nên sức hút của môn thể thao này.
Derby là một phần cốt lõi của bóng đá. Đó là những trận đấu mà người hâm mộ và cầu thủ đều tìm kiếm ngay khi lịch thi đấu được công bố, đồng thời thường mang ý nghĩa quan trọng về mặt chuyên môn.
Quyền được tự hào và chế giễu đối thủ sau chiến thắng đương nhiên rất đáng giá, nhưng những trận đấu có ý nghĩa quyết định mới thực sự căng thẳng hơn cả. Một trận derby ảnh hưởng lớn đến cuộc đua vô địch hoặc có thể khiến một đội phải xuống hạng rõ ràng sẽ mang tầm quan trọng lớn hơn.
Dù đôi khi bị các công ty truyền thông thổi phồng quá mức, ngày diễn ra derby vẫn có ý nghĩa đặc biệt với người hâm mộ. Nó chia rẽ các gia đình, bạn bè và có thể biến một cầu thủ thành người hùng.
Một bàn thắng quyết định trong trận derby có thể đưa tên tuổi cầu thủ vào huyền thoại của câu lạc bộ. Ngoài các trận chung kết cúp, hiếm có cuộc đối đầu nào khác mang đến cho cầu thủ cơ hội như vậy.
Derby della Capitale
Italy có nhiều trận derby khổng lồ, nhưng Derby della Capitale giữa Lazio và Roma vẫn đứng trên tất cả.
Mối kình địch bắt đầu từ khi AS Roma được thành lập. Câu lạc bộ ra đời sau sự hợp nhất của ba đội bóng, nhưng Lazio phản đối động thái này, ngay lập tức tạo ra căng thẳng trong thành phố.
Giống như nhiều mối kình địch khác trong bóng đá, giữa hai đội từng tồn tại sự phân chia giai cấp và yếu tố này đến nay vẫn đôi lúc xuất hiện trong thái độ thù địch. Roma là câu lạc bộ của tầng lớp lao động, còn Lazio ban đầu đặt đại bản doanh tại Parioli, khu vực của giới thượng lưu.
Xét trên phương diện bóng đá, hai câu lạc bộ thành Rome cạnh tranh để đại diện cho thành phố đối đầu với những thế lực miền Bắc của bóng đá Italy là Inter, Milan và Juventus.
Tuy nhiên, cuộc đối đầu này thường vượt ra ngoài phạm vi bóng đá. Những biểu ngữ và biểu tượng phát xít xuất hiện thường xuyên, trong khi hành vi phân biệt chủng tộc cũng rất phổ biến.
Roma chiếm ưu thế trước Lazio với 65 chiến thắng chính thức so với 46, nhưng hai câu lạc bộ cộng lại chỉ giành được năm Scudetto. Trên thị trường tỷ lệ cược bóng đá, họ hiếm khi được đánh giá cao hơn vị thế ứng viên ngoài cuộc trong cuộc đua vô địch Serie A.
Superclásico
Boca Juniors và River Plate nhận được sự ủng hộ của khoảng 70% người hâm mộ bóng đá Argentina. Superclásico thường xuyên được xếp hạng là trận derby vĩ đại nhất bóng đá thế giới — và rất khó để phản bác nhận định đó.
Hai câu lạc bộ đều có nguồn gốc từ khu lao động tại Buenos Aires. River rời La Boca để chuyển đến một khu vực giàu có hơn trong thành phố và được biết đến với biệt danh Những triệu phú, trong khi Boca được xem là câu lạc bộ của tầng lớp lao động. Mối kình địch phát triển từ nền tảng ấy.
Dù đã tồn tại hơn một thế kỷ, sự kình địch này bước lên một tầm cao mới kể từ đầu những năm 2000.
Boca loại River khỏi Copa Libertadores — một trong những danh hiệu danh giá nhất bóng đá thế giới — vào các năm 2000 và 2004, đồng thời trải qua một giai đoạn thống trị. River xuống hạng năm 2011 nhưng đã trở lại mạnh mẽ để giành nhiều danh hiệu trong suốt thập niên 2010.
Hai đội gặp nhau trong trận chung kết Libertadores năm 2018, nhưng sự cố do người hâm mộ gây ra khiến một trận đấu phải tạm hoãn. Trận đấu sau đó được chuyển đến sân Santiago Bernabéu của Real Madrid trong một quyết định gây tranh cãi.
River nâng cao chiếc cúp, còn những sự kiện xoay quanh trận đấu giúp Superclásico nhận được sự chú ý chưa từng có từ công chúng châu Âu.
Old Firm
Phải trở lại mùa giải 1984/85 mới có thể tìm thấy lần gần nhất một đội bóng ngoài Old Firm giành chức vô địch Scotland.
Chuỗi tám lần vô địch liên tiếp hiện tại của Celtic giúp họ chỉ còn kém Rangers bốn danh hiệu. Rangers từng phải leo trở lại qua các hạng đấu sau khi những khó khăn tài chính khiến họ bị giáng hạng.
Nhưng Old Firm không chỉ xoay quanh các danh hiệu và những cuộc đụng độ quyết liệt diễn ra vài tháng một lần. Tầm vóc của trận derby này lớn hơn thế.
Tôn giáo, Bắc Ireland và khuynh hướng chính trị đều ăn sâu vào mối kình địch, trở thành nền tảng cho những trận cầu lớn được theo dõi trên toàn thế giới.
Những ranh giới từng chia cách hai cộng đồng người hâm mộ giờ không còn rõ nét như trước, nhưng đáng tiếc là các vụ bạo lực do chủ nghĩa bè phái tôn giáo vẫn xảy ra.
Thành tích đối đầu của hai đội rất cân bằng: Rangers giành 162 chiến thắng, còn Celtic thắng 159 trong tổng số 420 lần chạm trán. Những cầu thủ như Brian Laudrup và Henrik Larsson, từng góp mặt ở El Clásico và derby Milan, đều cho rằng Old Firm là trận derby hay nhất mà họ từng thi đấu.
Derby Vĩnh cửu
Mối kình địch giữa Partizan và Red Star có thể là cuộc đối đầu quyết liệt nhất bóng đá thế giới.
Derby Vĩnh cửu đưa hai câu lạc bộ lớn nhất Belgrade đối đầu nhau. Họ đã cùng nhau giành 30 chức vô địch Nam Tư và tổng cộng 13 lần đăng quang tại Giải hạng Nhất Serbia và Montenegro.
Cả 13 mùa giải Serbia SuperLiga đều kết thúc với chức vô địch thuộc về Red Star hoặc Partizan, và chỉ hai trong số đó chứng kiến một trong hai đội không cán đích trong nhóm hai đội dẫn đầu.
Trận đấu này từng ghi nhận lượng khán giả kỷ lục hơn 100.000 người, và người ta ước tính khoảng 50% dân số Serbia ủng hộ Red Star.
Hai nhóm cổ động viên — Delije và Grobari — chuẩn bị những màn trình diễn pháo sáng cùng các biểu ngữ khổng lồ cho mỗi trận đấu. Delije của Red Star chiếm khán đài phía Bắc trong cả những trận derby sân nhà lẫn sân khách, còn Grobari tập trung tại khán đài phía Nam.
Các vụ chuyển nhượng trực tiếp giữa hai câu lạc bộ cực kỳ hiếm, với chỉ một trường hợp diễn ra kể từ năm 1990. Red Star chiếm ưu thế trước Partizan khi có 64 chiến thắng trong các trận derby so với 47 của đối thủ.
Derby Liên lục địa
Được gọi là Derby Liên lục địa hoặc Kình địch Vĩnh cửu, Fenerbahçe và Galatasaray tuy đều đến từ Istanbul nhưng lại đóng quân ở hai khu vực khác nhau của thành phố. Fenerbahçe nằm ở phần châu Á của đô thị Thổ Nhĩ Kỳ, còn Galatasaray ở phần châu Âu.
Kể từ khi kỷ nguyên Süper Lig bắt đầu vào năm 1959, Thổ Nhĩ Kỳ chỉ có năm nhà vô địch khác nhau.
Galatasaray và Fenerbahçe đã cùng nhau giành 41 chức vô địch quốc gia, trong đó Gala đăng quang ở cả hai mùa giải gần nhất để nâng tổng số danh hiệu lên 22.
Ngay cả những ứng dụng cá cược bóng đá tốt nhất cũng khó có thể lựa chọn giữa hai gã khổng lồ Thổ Nhĩ Kỳ.
Fenerbahçe chiếm ưu thế trong thành tích đối đầu mọi thời đại với 103 chiến thắng so với 81, dù giành ít chức vô địch quốc gia hơn. Tuy nhiên, Derby Liên lục địa luôn khó lường — cứ hỏi Graeme Souness là rõ.
Đáng tiếc, trong những năm gần đây, Kình địch Vĩnh cửu được biết đến vì những vụ bạo lực liên quan nhiều hơn là chất lượng bóng đá. Hành vi phá hoại diễn ra thường xuyên, còn các cuộc ẩu đả trên khắp thành phố cũng liên tục xảy ra, cho thấy mức độ thù địch dữ dội giữa hai cộng đồng người hâm mộ.
*Bản quyền ảnh chính thuộc về Emilio Morenatti / AP Photo*